Kolenpark, Groningen
Wonen en werken aan het Winschoterdiep, Groningen
Kolenpark ligt in het Europapark, een levendig stadsdeel van Groningen met een mix van wonen, werken, stadion, horeca en stedelijke voorzieningen. Het Winschoterdiep vormt hierbij een belangrijk ruimtelijk element.
Langs dit water, op een plek waar vijftig jaar geleden kolen lagen opgeslagen voor de voormalige energiecentrale, is Kolenpark gerealiseerd: vier woongebouwen met in totaal 139 appartementen en een commerciële plint voor vier bedrijven. Waar ooit fossiele energie werd verbruikt is nu een duurzame en eigentijdse woon-werkomgeving ontstaan.
De kade langs het Winschoterdiep deed destijds dienst als kolenopslag. De robuuste kolenmuur is het enige tastbare restant uit deze industriële periode. De energiecentrales in deze omgeving hebben plaatsgemaakt voor een nieuwe stadswijk, waarin wonen en werken samenkomen. Ook energetisch is de transitie zichtbaar: de kolengestookte installaties zijn vervangen door een collectieve gasloze WKO-installatie van WarmteStad. Hiermee worden alle woningen in Kolenpark duurzaam verwarmd én gekoeld.
Architectuur met een industriële verwijzing
De vier woongebouwen vormen samen een samenhangend stedenbouwkundig geheel. De gevels zijn uitgevoerd in een mix van glimmende en matte zwarte bakstenen, in reliëf gemetseld. De schakering en textuur verwijzen naar de berg zwarte kolen die hier ooit lagen opgeslagen. De oranje glazen balkons vormen een helder accent en verwijzen naar de gloeiende kolen. In samenhang met het naastgelegen woongebouw Hete Kolen ontstaat een herkenbare en krachtige verschijningsvorm langs het water.
In de plinten is ruimte voor werken en ondernemerschap, waarmee een natuurlijke overgang ontstaat tussen het publieke domein van de kade en het private wonen daarboven.
Historie als structurerend uitgangspunt
Om de cultuurhistorische waarde van de locatie te behouden en tegelijkertijd de relatie met het Winschoterdiep te versterken, is de kolenmuur op twee plekken doorbroken. De woongebouwen zijn door de muur heen geplaatst, waardoor een verbinding ontstaat tussen de kade en het achterliggende gebied. Zo wordt de kolenmuur niet alleen behouden, maar ook actief onderdeel van het nieuwe stedelijke weefsel.
Onder de kolenmuur bevindt zich een historische kelder die oorspronkelijk onderdeel was van het logistieke systeem van de kolenopslag. Deze kelder is constructief essentieel voor de stabiliteit van de kadewand en is daarom behouden. De nieuwe, aardbevingsbestendige fundering is over deze bestaande constructie heen gebouwd, zodat oud en nieuw constructief los van elkaar functioneren.
Kolenpark laat zien hoe een industrieel verleden richting kan geven aan een toekomstbestendige woon- en werkomgeving, waarin historie, duurzaamheid en stedelijk leven samenkomen.
Fotografie: Gerard van Beek en Ronald Zijlstra
